Biophilic Design. Część 1

Fragment zielonej ściany z roślin z wkomponowanymi półkami i stojącymi na nich kolorowymi lampkami

Czy to tylko popularny trend wnętrzarski?

Termin ‘Biophilic design’ od pewnego czasu zyskuje coraz większą przede wszystkim w architekturze, a ostatnio także i w aranżacjach wnętrz.

Ale od początku – zacznijmy od odrobiny teorii. A konkretnie od wyjaśnienia pochodzenia samego słowa. Już ona dużo nam podpowie jeśli chodzi o znaczenie. Tłumacząc jego genezę – nazwa pochodzi ze złożenia dwóch słów o greckim rodowodzie: cząstki/słówka βίο- oznaczającego „życie [w znaczeniu procesów życiowych] oraz słówka „filos” [od stgreckiego φίλος] – „miły, ukochany”. W zestawieniu te dwa słowa można zatem przełożyć jako „umiłowanie natury, życia”

Termin i definicja

 

Termin po raz pierwszy użyty w latach 90-tych – po serii wielodyscyplinarnych badań. Samą definicję przypisuje się profesorowi Harvardu- Edwardowi O. Wilsonowi. Opisał on termin biofilność [ang. biophilic] jako „wrodzoną tendencję do koncentrowania się na życiu w zgodzie z naturą i procesach podobnych do takiego życia”.

Ale co to takiego właściwie?

O.Wilson po serii badań zaobserwował jak wiele ludzi wykazuje potrzebę „łączenia” się i kontaktu z naturą. Uzasadnienia takiej postawy upatrywał w naszej pierwotnej, ewolucyjnej zależności od natury,która jest konieczna do przetrwania i samorealizacji.

Potrzeba, o której wspomina O.Wilson, przejawia się w naszych codziennych, nieuświadamianych często działaniach i wyborach. Wielokrotnie sami tego dowodzimy np. szukając ukojenia i ucieczki od miejskiego, intensywnego życia w obcowaniu na łonie natury – poprzez spacery, wycieczki, podróże. Innym przejawem jest też np. wybór wymarzonego domu, klienci zdecydowanie preferują te lokalizowane w otoczeniu krajobrazu, w porównaniu do tych znajdujących w gęsto zabudowanych, miejskich dzielnicach. Jeszcze innym dowodem takiej postawy i potrzeby by wprowadzić naturę do naszego życia, jest także posiadanie roślin w naszych mieszkaniach i miejscach pracy, czy wieszczcie posiadanie zwierząt domowych.

Tyle z psychologi. Wracając do bliższych nam tematów….

 

Odnosząc Biofilię do architektury...

Pojęcie ‘Biofili’ [ang. Biophilia] na grunt projektowania przeniósł Stephen Kellert, który promował podejście aby „naturę/elementy przyrodnicze w środowisku zbudowanym wykorzystywać w sposób, który akcentuje i pielęgnuje ludzkie, pierwotne potrzeby”. Opracował w tym celu zestaw zasad, które mają służyć celebrowaniu i okazywaniu szacunku dla przyrody oraz umiejętnemu ich stosowaniu. Takie podejście ma zapewniać użytkownikom multisensoryczne doznania i zbliżać do natury oferując bezpośrednie doświadczenie.

 

Ten efekt ‘Projektowania biofilnego [ang. biophilic design] można uzyskać poprzez namacalny kontakt z naturalnymi cechami takimi jak m.in.

  • rośliny,
  • powietrze,
  • światło,
  • wodę,
  • stosowanie naturalnych materiałów organicznych, itp. w jego najbliższym otoczeniu;
  • odpowiednich barw i kolorów
  • i inne

Kellert w swoich zasadach wyróżnił kilka grup elementów: przede wszystkim rozwiązania służące bezpośredniemu i pośredniemu doświadczaniu natury w otaczającej nas przestrzeni: w skali mieszkań, domów, miejsc pracy, budynków usługowych [galerii handlowych, muzeów, itp], zespołów zabudowy czy wreszcie i całych miast.

 

Biofilia w projektach wnętrz

Jak wspominano powyżej termin ‘Biofilia’ ma bardzo szerokie zastosowanie, my skupimy się na skali wnętrz.
 

Przede wszystkim polega ona na kreowaniu przestrzeni z bezpośrednim zastosowaniem dużej ilości elementów naturalnych, co ma być wyrazem przeniesienia przyrody do naszych wnętrz i zapewnienia „łączności” użytkowników ze środowiskiem naturalnym poprzez wykorzystanie bezpośredniej natury, natury pośredniej oraz warunków przestrzennych i miejscowych. Takie podejście poza walorami estetycznymi przynosi duże korzyści zdrowotne i środowiskowe- przede wszystkim zapewniając dobry mikroklimat przestrzeni budynków [mieszkań i miejsc pracy].

Dowiódł tego badacz Roger Urlich, francuski biolog i fizjolog roślin, który prowadził badania dotyczące czynników, które warunkują wpływ na długość rekonwalescencji pacjentów po zabiegach chirurgicznych. Wyniki jego naukowych poszukiwań doprowadziły go do wniosku, że osoby, które miały kontakt z naturą – nawet pośrednio – np. poprzez możliwość podziwiania zza okien naturalnego krajobrazu, zdecydowanie szybciej wracały do zdrowia, porównując ich z pacjentami, którzy zza okien widzieli tylko zabudowania.

Aby świadomie i odpowiedzialnie kształtować biofilne wnętrza należy zastosować odpowiednie rozwiązania funkcjonalne, kompozycyjne i materiałowe – bowiem stosowane elementy zarówno te bezpośrednie i pośrednie, są równie ważne jak i sposób kreacji doświadczeń. 

Ale o tym już w kolejnym wpisie:) Zapraszamy do śledzenia!

A więcej o tych elementach w kolejnym wpisie na naszym blogu: Biophilic Design. Część 2.